LỤC VÂN TIÊN GẶP NẠN
(Trích: Truyện Lục Vân Tiên - Nguyễn Đình Chiểu)
I. Đọc, tìm hiểu chung về văn bản
1. Vị trí đoạn trích
- Đoạn trích thuộc phần 2 của Truyện Lục Vân Tiên (câu 938-976).
2. Đại ý
Đoạn trích thể hiện sự đối nghịch giữa cái thiện và cái ác.
3. Kết cấu
Đoạn trích có thể chia làm 2 phần:
- 8 câu đầu: hành động tội ác của Trịnh Hâm.
- 32 câu còn lại: Việc làm nhân đức của Ngư ông.
II. Đọc, tìm hiểu đoạn trích
1. Hành động tội ác của Trịnh Hâm
* Động cơ thấp kém: do ghen ghét đố kỵ, tâm địa độc ác nhẫn tâm, hành động giết người.
+ Không sợ bại lộ
+ Không có người cứu.
- Từ khi gặp nhau ở trường thi, Trịnh Hâm đã ghen ghét đố kỵ với tài năng của Lục Vân Tiên:
*Hành đông của kẻ bất nhân, bất nghĩa:
“Trịnh Hâm là người so đo
Thấy Tiên dường ấy âu lo trong lòng
Khoa này Tiên ắt đầu công
Hâm dâu có đậu cũng không xong rồi”.
- Thói ghen ghét đố kỵ biến hắn thành kẻ độc ác nhẫn tâm, việc hãm hại Lục Vân Tiên cả khi chàng đã bị mù chứng tỏ cái ác đã trở thành bản chất của Trịnh Hâm.
Trịnh Hâm đã tìm cách giết tiểu đồng của Lục Vân Tiên trước để dễ bề giết Lục Vân Tiên, sau đo nói dối lừa đưa Lục Vân Tiên về quê.
Hâm rằng: anh chớ ngại tình.
Tôi xin đưa tới đông thành mới thôi.
* hành động giết người có âm mưa sắp đặt khá kỹ lưỡng và chặt chẽ:
+ Bất nhân: giết một con người tội nghiệp (tàn phế)
+ Bội nghĩa: Vì Lục Vân Tiên là bạn của Trịnh Hâm (đã từng trà rượu khi đến trường thi).
Vân Tiên đã có lời nhờ cạy:
… tình trước ngãi sau
Có thương xin cứ giúp nhau phen này.
Trịnh Hâm đã từng hứa hẹn:
Đương cơn hoạn nạn gặp nhau
Người lành lỡ bỏ người sau sao đành.
Che giấu tội ác, đánh lừa mọi người, xảo quyệt.
Trịnh Hâm là hiện thân của cái ác, cái ác trở thành bản chất trong con người hắn.
Cái nhìn tiến bộ của ông với quần chúng thể hiện lòng tin sâu sắc ở nhân dân.
Tác giả đã gửi gắm lòng tin ở cái thiện vào những người lao động bình thường, truyền cho người đọc niềm tin vào cuộc đời.
Ngôn ngữ tự sự, mô tả mộc mạc, giản dị mà vẫ gợi cảm , giàu chất thơ, tình tứ phóng khoáng uyển chuyển, hình ảnh thơ đẹp, gợi cảm, biểu hiện khát vọng và niềm tin yêu cuộc đời của tác giả.
III. Tổng kết
1. Về nghệ thuật
- Sắp xếp tình tiết hợp lý.
- Xây dựng hiện tượng nghệ thuật đặc sắc: bút pháp ước lệ và hiện thức, xây dựng một Ngư Ông vừa mang tính cách người quân tử vừa là hiện thân của người lao động.
2. Về nội dung
Sự đối lập giữa thiện và ác; cao cả và thấp hèn, thể hiện niềm tin của nhà thơ vào đạo đức nhân dân thông qua việc miêu tả hành động tội ác của Trịnh Hâm và việc làm nhân cách cao thượng của Ngư Ông.
C âu h ỏi

Phân tích hình ảnh ông Ngư trong đoạn trích
( Xem phần phân tích ở trên)
Quan niệm sống của ông Ngư và của NĐC có những nét giống nhau. Hãy chép lại những câu nói về quan niệm sống giống nhau đó và nêu rõ đó là quan niệm sống như thế nào?
Quan niệm sống của nhân vật LVT và nhân vật ông Ngư trong truyện LVT có những nét giống nhau. Đó là không ham muốn, ước mơ về tiền bạc, của cải,hỉ dốc sức mình cứu con người, luôn tìm việc nghĩa, hướng về điều thiện một cách hào hiệp, vô tư,
Những câu thơ nói về quan niệm sống giống nhau đó
Vân Tiên nghe nói liền cười
Làm ơn há dễ trông người trả ơn
( LVT cứu KNN)
Ngư rằng lòng lão chẳng mơ
Dốc lòng nhơn nghĩa há chờ trả ơn
( Lục Vân Tiên gặp nạn)